Jean ETCHAMENDY - BORDDEL

Ondoko bertsularien lekukotasunen irakurtzeko egin klik beren izenean edo beren argazkian.

"Iriarte ixildu zenetik, Mattin izan da ene ardureneko laguna, edo kontrarioa ? Noiz nola !

Ez naiz ni beti errexki ari izana gure Mattinekin. Ez ginuen artzeko molde bera. Nik ez nuen balio irri egin arazteko. Hala beharrez entseatu banaiz ere, maiz gaizki heldu izan naiz.

Mattinen harmarik hoberena berriz, hori izan da beti. Nihaurek ere irri egin dut frangotan, horren ateraldiak entzun eta.

Beharrik, aspaldi ikasi nuen hobe zela horrekin ez gaitzituarena egitea. Bertzenaz, hanbat gaixto : loriatzen da norbait hunkitua ikusteaz eta haundiagoak botako dauzkitzu. Orduan ez zaizu gelditzen zuhaur irriz hasteaz bertze erremediorik.

Hortik kanpo, Mattin nor nahi bezain gizon ona eta atseginada; lagun guziek maite dugu".

"Azken finean, entzun duzunetik eta behar bada miretsi edo gogoan atxiki dituzun haietatik oihartzunak etorriko zaizkizu.

Gero, dudarik gabe, zuk eginen duzu zurea, baina sorkuntza prozesu horretan, nik uste denek gure idoloak edo modeloak, inkontzienteki bada ere, baina imitatzen enseiatzen garela"

AMETS ARZALLUSEKIN OSATU BIKOTEA

"Uste baino gehiagotan gertatzen zaigu elkar harritzea, egoeragatik. Bertsoa asko aldatzen da testuinguruaren arabera.

Bertso berdina kantatuz gero bi testuinguru desberdinetan, batean ona izan daiteke, eta bestean txarra.

Nik ez dut berdin kantatzen gaztetxe batean edo eliza batean. Hor harritzerako tartea handitu egiten da. Ametsek gehien harritzen nau bere kontestu naturalak ez diren tokietan : Ametsek futbolari buruz kantatzen ez nau harrituko, badakit hori Atik Zra menperatzen duela, baina erlijioari buruz Ametsek segurasko harritu egingo nau badakidalako horretaz oso gauza gutti dakizkiela.

Hori maitasun bikoteetan ere gertatzen da, azkenean bertsoa elkarrizketa baita. Eta elkarrizketa beti berria den heinean, harritzeko tarteak beti daude. Gu bikotea gara, asko ibiltzen gara batera, baina bi gara.

Amets eta ni desberdinak gara. Nik uste hori dela bertso bikote bat aberasteko modu ederrena"

"Ni konturatu naiz neska batekin kantatzen dudalarik ez dudala berdin kantatzen. Ez da usu gertatzen : bertso-saio batean, politikoki oso korrektoa da neska bat izatea, eta gainera iparraldekoa bada, oraino hobeki. Alde batetik hori diskriminazio positiboa da. Eta hori ez balitz izanen, behar bada ez litzateke neskarik izanen plazetan. Baina bestetik, kalte ere egiten digu zeren eta ez baitira inoiz saioak hiru neskarekin, ez bagira martxoaren 8, edo ez bada talde feminista batek antolatua.

Elkarrekin kantatzen dugularik ohartzen gira ez girela betiko umore kodeetan sartzen, ez girela beti elkarren kontra, behar bada diskurtso bateratu bat garatzen ahal dugula. Alde horretatik aberasgarri izaten ahal da. Gutxi gorabehera badakigu zer eskaintzen ahal dugun : sentsibilitate bat, zerbait humanoagoa, ez behar bada hainbeste dialektika eta hainbeste argumentazio, baina beste ikuspuntu bat.

Argi dago heldu direla emazte anitz, onak, eta aldatuko dela sexuen oreka. Ongi da aurreikustea gertatuko dela, gogoetatzeko eta ikusteko zein bide nahi dugun jorratu, eta uste dut horretan ari garela. Ez baitezpada gizonak, ez direlako ohartzen badela zerbait ere.

Badakite emazteak heldu direla eta zerbait aldatu beharko dela, baina ez dut uste iraultza bat espero dutenik heldu diren neskengandik. Nahiko nuke izatea"

"Ttipitan ez nuen modelorik, ez dut uste. Aitzinatzen ginen poliki poliki, gure erritmoan. Bertsolaritza jostatzeko zen, gure artean kitzikatzeko, ez bertsolari handi bat izateko. Beraz ez nuen eredu berezirik.

Bertsolari batzu ezagutzen genituen : Egaña, Lizaso, bertsolari biziki onak zirelako. Gero, beti pentsatu izan dugu : nik izan nahi nuke Egaña bat bezala, baina…

Xalbadorren bertso batzu landu izan ditugu, Xalbador bertsolari biziki ona zelako, eta bere bertsoetan bai umorean eta bai sentimenduetan biziki ontsa ari zelako.

Bestela Bilintxenak ere, maitasun bertsoak idatzi izan dituelako bereziki.

Momentu honetan horiek lantzen ditugu bertso-eskolan. Gero lantzen ditugu ere oraiko bertsolarienak : adibidez Amets Arzallus eta Sustrai Colinarenak irakurri eta ikusi izan ditugu. Sustrai eta Amets ereduak dira guretzat. Badu bizpahiru urte bertsolaritzaren gorenean direla eta Euskal Herriko txapelketan ere biak biziki urrun joan zirela, Sustrai finalera eta Amets kasik… agian heldu den urtekoan !"