Betiri Sants

Ondoko bertsularien lekukotasunen irakurtzeko egin klik beren izenean edo beren argazkian.

"Iriarte ixildu zenetik, Mattin izan da ene ardureneko laguna, edo kontrarioa ? Noiz nola !

Ez naiz ni beti errexki ari izana gure Mattinekin. Ez ginuen artzeko molde bera. Nik ez nuen balio irri egin arazteko. Hala beharrez entseatu banaiz ere, maiz gaizki heldu izan naiz.

Mattinen harmarik hoberena berriz, hori izan da beti. Nihaurek ere irri egin dut frangotan, horren ateraldiak entzun eta.

Beharrik, aspaldi ikasi nuen hobe zela horrekin ez gaitzituarena egitea. Bertzenaz, hanbat gaixto : loriatzen da norbait hunkitua ikusteaz eta haundiagoak botako dauzkitzu. Orduan ez zaizu gelditzen zuhaur irriz hasteaz bertze erremediorik.

Hortik kanpo, Mattin nor nahi bezain gizon ona eta atseginada; lagun guziek maite dugu".

"Badut Lazkao Txikiren bertso bat gogoan… Lazkao Txiki mutilzaharra zenez, gai horretan xaxatzen zuten anitz.

Hauxe da behin eman zioten gaia : Abadiño herrian urtero bada festa bat eta egun hartan San Antoniori emazte bat eskatzeko aukera dute.

Lazkao Txikiriren bertsoa hauxe izan zen :

Azken aldian nola nabilen neskarik bildu ezinda
berririk ezin aurkitu eta lehen neuzkana galdeginda,
nik neska zahar bat eskatzen dizut egongo zara jakinda
eta zaharrik ez badaukazu gaztea ere berdin da.

Hori oso ona da !"

"Gustatzen zaizkit zeresana duten gaiak. Bertsolari batentzat problema ez da bertso egitea, problema da zer esan. Eta gero jendearengana iristeko moduko gaia izan behar da.

Berrogeita hamar baserritarren aurrean Iraki buruzko gai bat ematen badizute, zuk zure bertso onenak kantatuta ere, gutti gora behera berrogeita hamar baserritar horiei berdin izango zaie. Ez delako haien munduko erreferentzialean sartzen. Baina berrogeita hamar baserritar horiei ezartzen badiezu gauza askoz sinpleago bat : zu laboraria zara eta laborantza ganbara galdetzen ari zara azken hamar urteetan… Munduari begira askoz transzendentzia guttiagoko gai bat da, baina hor bertsotan normal samar eginda ere, iritsi egingo zara laborariengana.

Nik uste gehienbat horrelako gauzak zaindu behar direla gai gustagarriak izaterako. Gero, denei gustatzen zaizkigu gure benetako iritzia emateko aukera uzten diguten gaiak. Batzutan ez da errexa. Euskal Herrian bizi gara eta egoera politikoa dena delako, badakigu gauza bat esaten baldin badugu, batzu minduko direla. Bere sarrera ordaintzen duen pertsona bati mina ematea edozein artistarentzat problematikoa da.

Beraz hitzak neurtu behar dira. Fikzioan aritzea askoz ere erosoagoa da. Baina fikzioak badu beste alde bat ere : batzutan kantatu behar dituzu zure buruaren aurkako arrazoiak eta horrek ere mina ematen du, nahiz eta jakin fikzioz ari zarela.

Nik uste biak neurri onean nahasiz gero, hor ateratzen direla saio onenak. »

"Taldean, beti neska bakarra izan naiz, gazteena. Ez naiz inoiz diskriminatua sentitu, baina bai, gizonezko mundua dela, umore maskulino batekin, bizitzeko manera maskulino batekin eta giro maskulino batean.

Ez dira gizonak horretaz baitezpada ohartzen, eta guri da horretaz gogoeta bat egitea eta besteei aurkeztea. Nik uste dut badugula emazteok zerbait berria eskaintzeko".

"Ttipitan ez nuen modelorik, ez dut uste. Aitzinatzen ginen poliki poliki, gure erritmoan. Bertsolaritza jostatzeko zen, gure artean kitzikatzeko, ez bertsolari handi bat izateko. Beraz ez nuen eredu berezirik.

Bertsolari batzu ezagutzen genituen : Egaña, Lizaso, bertsolari biziki onak zirelako. Gero, beti pentsatu izan dugu : nik izan nahi nuke Egaña bat bezala, baina…

Xalbadorren bertso batzu landu izan ditugu, Xalbador bertsolari biziki ona zelako, eta bere bertsoetan bai umorean eta bai sentimenduetan biziki ontsa ari zelako.

Bestela Bilintxenak ere, maitasun bertsoak idatzi izan dituelako bereziki.

Momentu honetan horiek lantzen ditugu bertso-eskolan. Gero lantzen ditugu ere oraiko bertsolarienak : adibidez Amets Arzallus eta Sustrai Colinarenak irakurri eta ikusi izan ditugu. Sustrai eta Amets ereduak dira guretzat. Badu bizpahiru urte bertsolaritzaren gorenean direla eta Euskal Herriko txapelketan ere biak biziki urrun joan zirela, Sustrai finalera eta Amets kasik… agian heldu den urtekoan !"