Bertsularien jatorri soziala...

Ondoko bertsularien lekukotasunen irakurtzeko egin klik beren izenean edo beren argazkian.

"Artzaintzan nuen gehienik gostu, eta ez zuten gure etxean nik nahi baino lehen ene kondu utzi artaldea.

Hala ere, hamalau urtetako ene gain hartu nituen ardien lan guziak. Aita galdu ginuen arte, artzaintza izan zen ene lan nagusia ; handik goiti, hargatik, denetarik zerbait egin behartu zitzautan".

"Hasteko bertsolariak euskara ongi menperatu behar du.

Euskararekin jostatzeko heinean izan behar da, bertso anitzetan hori delako ideia mailan zuk duzun orijinaltasuna edo arrazoiketa.

Gero, plazer bat sentitu behar duzu : ez baduzu plazerra, ez duzu ikasiko ere. Gainera, uste dut behar dela “zerbait”. Kirolean, ez baduzu oinarri fisiko bat sortzez, teknika anitz izaten ahal duzu, baina ez zara besteen heinean izanen. Bertsolaritzan gauza bera da : behar duzu gauzak atxemateko “txip” bat buruan, edo ikusten duzunari itzuli bat emateko gaitasun bat.

Gero lantzen duzu edo ez duzu lantzen. Batzuk gaia sakon tratatzean ateratzen dute beren onena, beraz izango dute lirikotasun bat nonbait ; beste batzu umoretik hasten direnean, ia onenak dira. Bakoitzak bere nortasuna emanen dio bertsoari. Horretan behar da gaitasun berezi bat"

"Ordu asko eskaini behar zaizkio bertsoari : bertso saioak ostiraletan, larunbatetan eta egun libreetan izaten dira.

Askotan lagunak utzi behar dituzu. Bikote harreman bat eramateko ere, ez da batere errexa. Ni ez naiz astelehenetan joaten lanera, baina jendeak libre dituen ordu guzietan, etxetik kanpo nabil.

Hori onartzeko prest dagoen jendea ez dago mila. Jendeak uste du bertsolariak beti festan direla, baina sakrifizio asko eginda !

Eta egia da, hotzean pentsatuta, gure inguruak asko sufritu duela. Ama batentzat ez da baitezpada errexa jakitea goizeko 3etan bere semea errepidean dagoela. Horrelako gauzak badaude, ikusten ez direnak.

Beti esaten da bertsoak asko ematen duela asko ematen bazaio. Eta asko eman behar zaio"

"Bertsolaritza zerbait humanoa izaten segitu behar du, zerbait txikia, zerbait herrikoa, momentuan momentukoa eta tokian tokikoa. Bertsolariak adaptatu behar du publikoari eta ez publikoak bertsolariari. Bertsolariak umila izan behar du batez ere.

Gaur egun, hedabideek anitz aipatzen dute bertsolaritza ; bertsolariek egunkarietan idazten dute, iritzia ematen dute Julio Medemen pelikuletan, edozer egiten dute. Egia da gaitasun anitz garatzen ditugula bertsolaritzari esker, ez du esan nahi bertsotan dakigulako beste ezer egiten dakigunik.

Jakin behar dugu bertsolari izatea ez dela ezer, ez girela inor, eta guk eskaintzen dugula zerbitzu bat. Bertsolaritzak hainbeste iraun badu da herriaren onerako izan delako eta ez norberaren onerako.

Aski ematen digu bertsolaritzak, harreman aldetik, ezagutza aldetik, mila mundu ezagutu ditugu, nik uste dut hori dela gure partea, hori da jasotzen duguna. Gero izan behar du trukaketa. Ez dugu hori baino gehiago irabazi behar"

"Bertsolaritzarena ez da dohain baten izatea, praktikatzea da. Bertsolariak, hasteko, euskara menperatu behar du.

Bestela, bertsolariak umorea behar du, eta gehienek badute. Eta bertso seriosak ere kantatzen jakin behar du, jendea hunkitzeko gisan. Bertso hunkigarriak txapelketarako gehien erabiltzen dira, baina umorea da inportanteena.

Bertsolaritzaren historian zehar, gaiak anitz aldatu dira. Lehen kantatzen baitzuten baserriko giroari buruz, edo euskal aberria, tradizioa edo fedeari buruz.

Gaur egun, gai guziak hunkitzen dira, hori da aldatu dena, eta bertsolariak eskolatuak dira. Hala ere, baloreak berdinak gelditzen dira. Prentsa irakurri behar da normalki.

Irakurtzen ez duenak gero zailtasunak izaten ahal ditu. Liburuak ere irakurri behar dira eta bertso zaharrak landu, hori ere inportantea da.

Bertso zaharretan metaforak nola sartzen dituzten, zer arrazoiak ere ematen dituzten aztertzen dugu, ideia batzuren osatzeko"