|
|
3. Deciding on the content
All our improviser now has to do is to complete the verse so that it
makes sense and corresponds to the subject given and sing it ...
Here is the result:
Manex gaztea, lerden ederra,
eskuan mizpir makila
Zuberoako mendi mendian dabil kasko goren bila...
Leize zilorat lerratu eta, gelditu da seko hila !
Horra zergatik, pena dolorez, mintzatu zaigun ezkila...
John, a young, slender and handsome man, with a medlar
stick in his hand
Was walking in the mountains in Soule, searching for the highest
summits
When he slipped and fell into an abyss, he died on the spot
That is why the bell rings out with sorrow and pain
Whilst the audience attaches a great deal of importance to the form, it
also expects the improviser to develop the subject and create surprise.
The more imaginative the improviser is and the more vivid his or her
imagination, the better the content of the verse. During improvisation
bertsularis use the techniques of rhetoric characterised in this case by the
speed at which they are used. They also use the rules of prosody with a
distinctive feature: the last phrase of the verse is the basis for
constructing the entire verse.
It is obviously in a real situation of improvisation that the complexity
and the admirable nature of a bertsulari’s performance can really be
appreciated.
To illustrate the above, you can consult and
listen to an extract from a verse composed by
Xabier Amuriza during the General Improvisers’ Championship in 1980.
|
 |
EUSKAL KULTUR ERAKUNDEA - INSTITUT CULTUREL BASQUE
ICB - B.P. 6 - 64480 UZTARITZE - USTARITZ - TÉL. 00 33 5 59 93 25 25 - COPYRIGHT © 2003 EKE - Tous droits réservés- Legezko informazioak
Français
Español
English
|
|
|
|
Lekukoei buruz
Ondoko bertsularien lekukotasunen irakurtzeko egin klik beren izenean edo
beren argazkian.
Xalbador
"Lehen aldia zen nik pertsulariak entzuten nituela; bainan etziren nik
amensten nituen heietarik; ez beti ere, nik nazkien kantuen egileen
hainekoak.
Harrapatua nintzan. Ez nituen dudarik gabe pertsularitzat hartu ere.
Bertzenaz etzen pasatu zena pasatuko. Tira ahala ari ziren, kasik aldiarik
ezin hartuz, bainan ahal bezala; eta nik pentsatu nuen ene baitan: horiek
bezanbat nik ere egin nezeakek!
Ixilduxe ziren batez, hor, kasik nihaurek nahi ez nuela, bota nioten bat
leihotik barnerat.
Denak eni beha jarri ziren, eta zakur batzu bezala oldartu zitzauzkitan.
Etzitzaioten nonbait ongi joan gazte mukuzu bat heien artean sartzea.
Zerbait gaizki egin izan banu bezala, ihes egin nuen mendi alde, Lorentzo
enekin neramala. Hori izan zen ene lehen pertsua. Hamasei urte nituen".
Amets Arzallus
"Gai bat ematen dizutelarik, berehala milaka ideia etortzen zaizkizu
lasterka eta nahasian, eta erabaki behar duzu nondik hartu gaia eta zer
tonotan kantatu, zer erregistrotan, eta batzutan istorio baten barnean
kokatu behar duzu.
Anitzetan, saioetatik autoz itzultzen garenean, egoten gara pentsatzen
jarri diguten gai horretan zer kantatzen ahalko genukeen.
Damua gelditzen ahal zaizu ez bazara sobera kontent gelditu egin duzun
lanarekin. Horrela segitzen duzu lantzen, gehiago sakontzen, edo heldu den
aldirako bide berriak bilatzen".
Sustrai Colina
"Teorian aurrekoaren bertsoa da zure bertsoaren abiapuntua. Aurrekoak
galdera egiten badizu, zuk erantzuna egin behar diozu. Jakina, txapelketa
batean, jende askoren aurrean, gizakia da berez horrelakoa, errexenera
jotzen du beti…
Zure arrazoia bi puntutan ezartzen baldin baduzu ontsa, eta baldin
badakizu lehen bi puntutan besteari erantzunen diozula nolabait, bertsoaren
erdia kantatzen hasi aurretik egina daukazu, oso seguru ari zara, erdi
tranpa da, baina balio du.
Benetan meritua dauka ezer pentsatu gabe egon besteak bertsoa bukatu arte
eta hor hastea bertsoa egiten hamar segundu horietan"
Miren Artetxe
"Gogorra da hori esatea : beti esaten dugu behar dela irekia izan,
ez dela aurreiritzirik izan behar eta gero, gu gira lehenak baditugunak.
Zentzu onean, nik uste dut aski dela ikusten duzularik zure baitarik
atera den zerbaitek hunkitu duela publikoa edo irri egin dutela, edo
ofizioka ari zirela norbaitekin, eta bere diskurtsoa guztiz goitik behera
desegin duzula, lurrean utziz. Hor pentsatzen duzu : « uauu !
zerbait egin dut ! » Pauso txikiak dira.
Ikustea nire aitatxi negarrez bertso-saio baten ondoan pozik delako, edo
nire lagun bat, bereziki bertsolaritza maite ez duena, irri egiten ari dela
bertsoekin, nik uste dut hori dela gehiena preziatzen dudana. Ni pozik
baldin naiz egin dudanarekin eta ikusten badut besteak ere pozik direla, ez
dut gehiago galdegiten"
Patxi Iriart
"Gaia dudalarik arrazoi bat pentsatzen dut, nire bertsoaren bukaeran eman
nahi dudana, jendea bukaeraz oroitzen baita.
Gero azpitik hasi eta bertsoa gainera igo behar da, hau da, azken puntua
prestatu, arrazoiarena, eta azken puntuaren azalpena eman aitzineko
puntuetan. Doinuarena ez da arazo bat, bertsolarien artean hautatzen baitugu
eta badakizkigun doinuak erabiltzen baititugu. Batzutan doinu berriak
sortzen dira eta guk ikasten ditugu.
Nik badut zailtasun gehiago belarri txarra dudalako, baina noizbait
ikasten ditut. Zailena da arrazoiaren atxematea. Baina badugu praktika bat,
aski handia, eta beti zerbait atxematen dugu.
Bertso-eskolan, gure irakasleak ematen dizkigu teknika batzu : bertsotan
hobetzeko, ahotsa hobetzeko nik aski kakola dudalako…
Orai, klasearen hastapenean, hamar minutuz, bertso zaharrak lantzen
ditugu. Irakurri eta kantatzen ditugu. Horrela ikasten dugu".
|
 |
|
|